Leven volgens de Yamas en Niyamas, de richtlijnen van het achtvoudige yogapad van Patanjali. Ze worden vaak gezien als morele of spirituele richtlijnen, maar je kunt ze ook lezen als een verfijnd psychologisch model voor mentale gezondheid, emotieregulatie en persoonlijk functioneren.
In deze blog neem ik je stap voor stap mee door alle yamas en niyamas. Per principe lees je wat het betekent en hoe het eruit kan zien in het dagelijkse leven.
Je zult merken dat veel wat vandaag in therapiekamers wordt geoefend, duizenden jaren geleden al werd beschreven — alleen in andere woorden en nog steeds toepasbaar is vandaag.
De Yamas: omgaan met anderen en de buitenwereld
De yamas richten zich op hoe je je verhoudt tot andere mensen, situaties en de maatschappij. Ze vormen de basis voor gezonde relaties. Er zijn in totaal vijf yamas.
1. Ahimsa – geweldloosheid
Wat is het?
Ahimsa betekent geen schade toebrengen, niet alleen fysiek maar ook emotioneel en mentaal. Het gaat over de manier waarop je spreekt, denkt en reageert, naar anderen én naar jezelf.
In het dagelijks leven
Je herkent ahimsa wanneer je merkt dat je innerlijke criticus hard en veroordelend is. In plaats van jezelf af te straffen na een fout (“Ik kan ook niks”), oefen je met een mildere reactie (“Dit ging niet zoals ik wilde, wat kan ik hiervan leren?”).
Ook in contact met anderen betekent ahimsa dat je eerlijk bent zonder te kwetsen, grenzen stelt zonder agressie en conflicten aangaat zonder te escaleren.
2. Satya – waarachtigheid
Wat is het?
Satya betekent leven in waarheid. Niet elke waarheid hoeft uitgesproken te worden, maar wat je zegt en doet is in lijn met wat je werkelijk voelt en nodig hebt.
In het dagelijks leven
Satya komt in beeld wanneer je ‘ja’ zegt terwijl je eigenlijk ‘nee’ bedoelt. Bijvoorbeeld uit angst voor afwijzing of conflict. Waarachtigheid betekent hier dat je leert voelen wat klopt voor jou en dit op een respectvolle manier communiceert. Ook eerlijk zijn naar jezelf valt hieronder, bijvoorbeeld over je grenzen, verlangens en patronen.
3. Asteya – niet-stelen
Wat is het?
Asteya betekent niets nemen wat je niet toekomt. Dat gaat verder dan materiële zaken; het gaat ook over tijd, energie, aandacht en emotionele ruimte.
In het dagelijks leven
Asteya speelt wanneer je structureel over je eigen grenzen gaat voor anderen, of juist wanneer je onbewust verwacht dat anderen jouw leegte opvullen. Denk aan constant bevestiging zoeken, of moeite hebben om iemand ruimte te gunnen. Asteya nodigt uit om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen behoeften.
4. Brahmacharya – matiging
Wat is het?
Brahmacharya gaat over bewust omgaan met je levensenergie. Niet alles wat kan, hoeft ook.
In het dagelijks leven
Dit zie je bij overwerken, eindeloos scrollen, altijd ‘aan’ staan of moeite hebben met rust nemen. Matiging betekent hier dat je leert voelen wanneer iets voedend is en wanneer het leegtrekt. Soms is dat stoppen, soms juist bewust kiezen voor herstel.
5. Aparigraha – niet-hechten
Wat is het?
Aparigraha betekent loslaten van controle, bezit en vaste verwachtingen.
In het dagelijks leven
Je merkt dit wanneer je blijft vasthouden aan hoe iets ‘had moeten zijn’: een relatie, een carrièrepad, een versie van jezelf. Niet-hechten betekent niet dat het je niets kan schelen, maar dat je leert meebewegen met wat er is.
De Niyamas: omgaan met jezelf
De niyamas richten zich op innerlijk werk, zelfzorg en persoonlijke groei. Er zijn in totaal vijf niyamas.
1. Saucha – zuiverheid
Wat is het?
Zuiverheid van lichaam, geest en leefomgeving.
In het dagelijks leven
Dit kan betekenen: je huis opruimen, maar ook bewust omgaan met welke prikkels je toelaat. Minder doomscrollen, minder destructieve relaties, meer helderheid in je agenda en hoofd.
2. Santosha – tevredenheid
Wat is het?
Tevreden zijn met wat er nu is, zonder op te geven wat je wilt ontwikkelen.
In het dagelijks leven
Santosha oefen je wanneer je merkt dat je geluk uitstelt: “Als ik dit bereik, dan mag ik ontspannen.” Tevredenheid betekent waarderen wat er al is, zelfs terwijl je groeit.
3. Tapas – discipline en innerlijk vuur
Wat is het?
Tapas is de bereidheid om ongemak aan te gaan ten dienste van groei.
In het dagelijks leven
Dit zie je wanneer je tóch dat moeilijke gesprek voert, therapie volhoudt of nieuwe gewoontes oefent ondanks weerstand. Niet vanuit strengheid, maar vanuit toewijding.
4. Svadhyaya – zelfstudie
Wat is het?
Bewust kijken naar je patronen, overtuigingen en automatische reacties.
In het dagelijks leven
Svadhyaya betekent reflecteren na een trigger: “Wat raakte me hier zo?” Journaling, therapie en zelfonderzoek vallen hieronder.
5. Ishvara Pranidhana – overgave
Wat is het?
Overgave aan het leven zoals het zich ontvouwt, inclusief onzekerheid.
In het dagelijks leven
Dit speelt wanneer je leert accepteren dat je niet alles kunt controleren: herstel, rouw, verandering. Overgave betekent vertrouwen ontwikkelen, niet passief worden.
Tot slot
De yamas en niyamas laten zien dat yoga geen ontsnapping is uit het dagelijks leven, maar juist een diep realistische manier om ermee om te gaan. Ze nodigen uit tot bewustzijn, verantwoordelijkheid en mildheid. Dir zijn precies de pijlers waarop ook psychologische groei rust.
Niet om het perfect te doen, maar om het bewuster te doen.
Reactie plaatsen
Reacties